Ozempic en Alcohol: Kan Ozempic en alcohol het verlangen naar drank verminderen?

Ozempic en alcohol – een combinatie waar artsen steeds meer over te horen krijgen in de spreekkamer. Het diabetesmedicijn semaglutide staat bekend om z’n krachtige werking tegen hoge bloedsuikers en overgewicht. Maar patiënten komen regelmatig met een vreemde bijwerking: ze hebben opeens geen zin meer in hun avondborreltje. Sandra uit Amersfoort kende dit probleem niet. Jarenlang dronk ze standaard een glas wijn bij het eten, tot ze vorig jaar startte met Ozempic voor haar suikerziekte. Binnen een maand liet ze haar wijnglas onaangeroerd staan.

Dit soort verhalen duiken overal op. Medische forums staan vol met vergelijkbare ervaringen. Patiënten die jarenlang elke avond alcohol dronken, haken daar plotseling mee af. Zonder moeite, zonder ontwenningsverschijnselen. Alsof de knop gewoon wordt omgedraaid. Wetenschappers vonden dit zo opvallend dat ze er serieus onderzoek naar zijn gaan doen.

Hoe werkt Ozempic en alcohol in de hersenen?

De connectie tussen Ozempic en alcohol ligt dieper dan je denkt. Semaglutide – de werkzame stof in het medicijn – doet veel meer dan alleen bloedsuiker reguleren. Het grijpt direct in op het beloningscircuit van je hersenen. Datzelfde circuit dat ervoor zorgt dat je trek krijgt in chocola, maar ook dat je zin hebt in een biertje.

Normaal gesproken maakt je darmstelsel GLP-1 aan wanneer je eet. Dit hormoon vertelt je hersenen dat je genoeg hebt gehad. Ozempic bootst dit hormoon na, maar dan veel sterker en langer. Het resultaat? Je eetlust verdwijnt. Maar dat beloningssysteem reageert ook op andere dingen die je lekker vindt – waaronder alcohol.

De nucleus accumbens, een klein gebied diep in je hersenen, speelt hierbij de hoofdrol. Dit is je persoonlijke beloningscentrum. Wanneer je alcohol drinkt, komt daar dopamine vrij. Dat geeft je dat prettige gevoel. GLP-1 remt die dopamine-uitstoot af. Het gevolg: alcohol wordt gewoon minder interessant.

Marina van der Berg behandelt al twintig jaar mensen met verslavingen in Amsterdam. Zij ziet het verschil duidelijk bij haar patiënten die Ozempic gebruiken. “Het lijkt alsof de ‘volume-knop’ van hun verlangen naar alcohol wordt teruggedraaid,” vertelt ze. “Ze beschrijven het als: de drang is er gewoon niet meer.”

Wetenschappelijk bewijs: wat weten we over Ozempic en alcohol?

De eerste aanwijzingen kwamen uit dierenstudies. Onderzoekers in Zweden gaven ratten GLP-1 medicijnen en zagen direct resultaat: de dieren verloren hun interesse in alcohol. Dat was interessant, maar wat gebeurt er bij mensen?

Die vraag werd beantwoord toen steeds meer patiënten hun artsen vertelden over verminderd alcoholgebruik. In 2023 besloten wetenschappers dit systematisch te onderzoeken. De eerste observatiestudies bevestigden wat veel mensen al ervoeren: GLP-1 gebruikers drinken significant minder alcohol dan voorheen.

Het echte bewijs kwam vorig jaar uit Amerika. Johns Hopkins University publiceerde in JAMA Psychiatry de resultaten van de eerste gerandomiseerde studie bij mensen met alcoholproblemen. Professor Sarah Mitchell testte semaglutide bij 127 patiënten met een alcoholgebruikstoornis.

De uitkomst was verrassend duidelijk. Na drie maanden had de groep die semaglutide kreeg gemiddeld de helft minder craving naar alcohol. Hun daadwerkelijke alcoholconsumptie daalde met 40 procent. De controlegroep die een placebo kreeg, liet geen verandering zien.

Een nog groter onderzoek verscheen later dat jaar in Nature Communications. Wetenschappers analyseerden medische gegevens van meer dan 83.000 mensen. De conclusie was helder: mensen die GLP-1 agonisten gebruiken, ontwikkelen 28 procent minder vaak alcoholverslaving. Bij mensen die al problemen hadden, halveerde het risico op terugval.

Antoine Moreau, een van de onderzoekers, gaf toe verrast te zijn door deze cijfers. “We wisten dat GLP-1 invloed heeft op het beloningssysteem, maar zo’n sterk effect op alcoholgebruik hadden we niet verwacht.”

Waarom werkt de combinatie van Ozempic en alcohol zo goed?

Het antwoord ligt in de manier waarop verslaving werkt. Alcohol zorgt voor dopamine-uitstoot in je beloningscentrum. Dat geeft je een goed gevoel en je hersenen onthouden dat. “Dit was lekker, we moeten dit vaker doen,” is de boodschap die wordt opgeslagen.

Bij mensen met een drankprobleem raakt dit systeem ontregeld. Ze hebben steeds meer alcohol nodig voor hetzelfde effect. Het verlangen wordt sterker en moeilijker te negeren. Dit is precies waar GLP-1 agonisten kunnen helpen.

Jennifer Walsh van de Universiteit van Edinburgh bestudeert dit mechanisme al jaren. Volgens haar onderzoek lijkt semaglutide het beloningssysteem opnieuw in te stellen. Het medicijn vermindert de dopamine-respons op alcohol en helpt bij het herstellen van de natuurlijke balans in de hersenen.

Wat vooral opvalt, is dat het medicijn niet alleen werkt tegen alcohol. Kleinere studies tonen vergelijkbare effecten bij roken, gokken en zelfs compulsief shoppen. Alles wat te maken heeft met het beloningssysteem lijkt beïnvloed te worden.

Mogelijke voordelen van de interactie tussen Ozempic en alcohol

Voor veel mensen zou dit een complete verandering betekenen. Een medicijn dat tegelijkertijd diabetes behandelt, gewichtsverlies bevordert en alcoholgebruik vermindert – dat klinkt bijna te mooi om waar te zijn.

Peter uit Eindhoven ervaart deze drievoudige werking aan den lijve. Deze 56-jarige monteur heeft diabetes en kampte ook met overgewicht en te veel drinken. “M’n suiker kwam onder controle, ik viel vijftien kilo af en die dagelijkse fles wijn verdween vanzelf uit m’n leven,” vertelt hij. “M’n huisarts moest het eerst drie keer horen voordat ze het geloofde.”

De gezondheidsvoordelen stapelen zich op. Minder alcohol betekent automatisch minder belasting voor je lever. Het risico op hart- en vaatziekten daalt. Je stofwisseling verbetert. Voor mensen die al worstelen met diabetes of overgewicht, kan dit het verschil maken tussen ziekte en gezondheid.

De economische impact van behandeling met semaglutide

Nederland geeft jaarlijks miljarden uit aan de gevolgen van problematisch alcoholgebruik. Zorgkosten, uitkering door arbeidsongeschiktheid, sociale problemen – de rekening loopt hoog op. Als semaglutide kan helpen bij het verminderen van alcoholgebruik, zou dat enorme besparingen kunnen opleveren.

Erik van den Berg van de Erasmus Universiteit heeft doorgerekend wat dit zou kunnen betekenen. Zijn berekening: als maar twintig procent van de mensen met een drankprobleem baat heeft bij GLP-1 behandeling, bespaart dat honderden miljoenen euro’s per jaar aan maatschappelijke kosten.

Risico’s en belangrijke aandachtspunten bij Ozempic en alcohol

Natuurlijk is er ook een keerzijde. Semaglutide is nog niet officieel goedgekeurd voor alcoholproblemen. Artsen die het hiervoor voorschrijven, bewegen zich op experimenteel terrein. Dat vraagt om extra voorzichtigheid en goede begeleiding.

De bekende bijwerkingen van Ozempic – misselijkheid, overgeven, maagpijn – kunnen erger worden als je toch alcohol drinkt. Linda Jansen, internist in het VUmc, ziet dit regelmatig in de praktijk. “Patiënten die ondanks het medicijn blijven drinken, krijgen vaak hevigere maagklachten,” waarschuwt ze.

Voor diabetespatiënten die ook andere medicijnen slikken, brengt alcohol extra risico’s met zich mee. Alcohol kan zorgen voor gevaarlijk lage bloedsuikers, vooral ’s nachts wanneer je de symptomen misschien niet opmerkt. Diabetesverpleegkundige Marieke van der Meer benadrukt dat dit levensbedreigende situaties kan opleveren.

Ook mensen met een verhoogd risico op alvleesklierontsteking moeten oppassen. Zowel alcohol als semaglutide kunnen dit risico verhogen. De combinatie kan gevaarlijk zijn.

Wat zeggen de experts over semaglutide behandeling?

De medische wereld kijkt met gemengde gevoelens naar deze ontwikkeling. Enthousiasme over nieuwe mogelijkheden, maar ook voorzichtigheid voor te snelle conclusies.

Robert van Kesteren behandelt al vijftien jaar verslavingen in de Jellinek kliniek. Hij ziet interessante ontwikkelingen, maar waarschuwt tegelijk voor overdreven verwachtingen. “Alcoholverslaving is ingewikkeld,” zegt hij. “Er bestaat geen wondermedicijn dat alle problemen oplost. Maar als de vervolgstudies deze resultaten bevestigen, zou dit wel eens een doorbraak kunnen zijn.”

Ingrid van der Meer, hoofd verslavingsgeneeskunde in het Erasmus MC, is iets optimistischer. Volgens haar pakken GLP-1 agonisten mogelijk het onderliggende mechanisme van verslaving aan, in plaats van alleen symptomen te bestrijden. Dat zou fundamenteel anders zijn dan huidige behandelingen.

De toekomst van alcoholverslavingsbehandeling

Als deze resultaten standhouden, staat de verslavingszorg mogelijk voor een revolutie. Nu bestaan er maar weinig effectieve medicijnen tegen alcoholverslaving, en die hebben vaak vervelende bijwerkingen.

Maria Santos doet in Spanje onderzoek naar nieuwe verslavingsbehandelingen. Zij denkt dat we voor het eerst in decennia een medicijn hebben dat het probleem bij de wortel aanpakt. “Dat zou een doorbraak van ongekende omvang betekenen,” stelt ze.

Momenteel lopen er wereldwijd meerdere grote studies naar GLP-1 agonisten bij verschillende verslavingen. De resultaten komen